Đây là lĩnh vực mà khoảng cách giữa nhu cầu của người bệnh và bằng chứng khoa học tạo ra nhiều quảng cáo nhất.
Vì sao sụn đặc biệt
- Không có mạch máu nuôi trực tiếp
- Rất ít tế bào
- Khả năng tự phục hồi gần như không có
- Tổn thương tồn tại vĩnh viễn
- Đây là lý do lĩnh vực này được quan tâm
Một vết rách sụn không tự lành như một vết rách da.
Phân biệt hai tình huống
- Tổn thương sụn khu trú ở người trẻ
- Thoái hoá khớp lan toả ở người lớn tuổi
- Hai tình huống hoàn toàn khác nhau
- Điều trị khác nhau
- Quảng cáo thường trộn lẫn hai thứ
Kỹ thuật cho tổn thương khu trú không áp dụng được cho thoái hoá lan toả.
Các kỹ thuật cho tổn thương khu trú
- Kích thích tuỷ xương tạo mô sửa chữa
- Ghép mảnh sụn xương tự thân
- Nuôi cấy tế bào sụn của chính người bệnh
- Dùng màng nâng đỡ kết hợp tế bào
- Chỉ định rất cụ thể
Các kỹ thuật này có chỉ định hẹp về kích thước tổn thương và độ tuổi.
Về nuôi cấy tế bào sụn
- Lấy mẫu sụn nhỏ qua nội soi
- Nuôi cấy tăng số lượng
- Cấy lại trong lần mổ thứ hai
- Cần hai lần phẫu thuật
- Phục hồi chức năng kéo dài nhiều tháng
Thời gian phục hồi sau kỹ thuật này thường kéo dài cả năm.
Mô sửa chữa không giống sụn gốc
- Thường là mô sụn xơ chứ không phải sụn trong
- Đặc tính cơ học kém hơn
- Có thể thoái hoá theo thời gian
- Đây là giới hạn chung của các kỹ thuật
- Cần nói rõ với người bệnh
Mô mới lấp được chỗ trống nhưng không có cùng chất lượng với sụn ban đầu.
Thoái hoá khớp lan toả
- Tổn thương trên diện rộng
- Kèm thay đổi ở xương dưới sụn
- Kèm viêm màng hoạt dịch
- Không phải vấn đề của một mảnh sụn
- Không kỹ thuật nào đảo ngược được
Thoái hoá khớp là bệnh của cả khớp chứ không chỉ của lớp sụn.
Điều trị thoái hoá khớp hiện nay
- Tăng sức mạnh cơ quanh khớp
- Kiểm soát cân nặng
- Vận động phù hợp
- Thuốc giảm đau theo chỉ định
- Thay khớp khi nặng
Tăng sức mạnh cơ đùi là can thiệp có bằng chứng tốt nhất cho thoái hoá khớp gối.
Về tiêm tế bào vào khớp
- Là dịch vụ được bán rộng rãi
- Bằng chứng chưa đủ để kết luận tái tạo sụn
- Hướng dẫn chuyên khoa thường chưa khuyến cáo
- Nghiên cứu chất lượng còn hạn chế
- Cần thử nghiệm lớn có đối chứng
Cảm giác đỡ đau không đồng nghĩa với việc sụn đã được tái tạo.
Về huyết tương giàu tiểu cầu
- Là dịch vụ khác cũng phổ biến
- Bằng chứng không nhất quán
- Sản phẩm không đồng nhất giữa các nơi
- Một số chỉ định có bằng chứng tốt hơn chỉ định khác
- Hỏi bác sĩ chuyên khoa
Sự không đồng nhất của sản phẩm là lý do các nghiên cứu khó so sánh với nhau.
Ghép xương
- Là kỹ thuật lâu đời và có bằng chứng
- Dùng xương tự thân, xương hiến hoặc vật liệu thay thế
- Xương có khả năng tái tạo tốt hơn sụn
- Ứng dụng rộng trong chấn thương và phẫu thuật
- Đây là phần vững chắc của lĩnh vực
Khác với sụn, xương vốn có khả năng tự tái tạo rất tốt.
Vật liệu thay thế xương
- Vật liệu tổng hợp dẫn xương phát triển
- Tránh phải lấy xương từ nơi khác
- Đã được dùng rộng rãi
- Có nhiều loại cho chỉ định khác nhau
- Là ứng dụng thành công của kỹ thuật vật liệu
Đây là một trong những ứng dụng vật liệu sinh học thành công nhất.
Gân và dây chằng
- Cũng lành chậm và không hoàn toàn
- Kỹ thuật tái tạo đang được nghiên cứu
- Hiện chủ yếu dùng mảnh ghép tự thân
- Phục hồi chức năng là phần quyết định
- Không có giải pháp sinh học được chứng minh
Với dây chằng, chất lượng phục hồi chức năng quyết định kết quả nhiều hơn kỹ thuật mổ.
Phục hồi chức năng là phần không thay thế được
- Không kỹ thuật nào bỏ qua được bước này
- Kéo dài nhiều tháng
- Quyết định kết quả cuối cùng
- Đòi hỏi kiên trì
- Là phần hay bị bỏ qua nhất
Một ca mổ hoàn hảo cũng thất bại nếu người bệnh không tập phục hồi đúng cách.
Câu hỏi nên đặt ra
- Kỹ thuật này dành cho tình huống nào
- Tôi có đúng chỉ định không
- Bằng chứng ở mức nào
- Kết quả kỳ vọng thực tế
- Phục hồi mất bao lâu
Câu hỏi về thời gian phục hồi thường làm lộ ra mức độ nghiêm túc của tư vấn.
Cách nghĩ thực tế
- Sụn khớp hầu như không tự lành được
- Tổn thương khu trú khác hẳn thoái hoá lan toả
- Mô sửa chữa không có cùng chất lượng với sụn gốc
- Chưa có phương pháp nào đảo ngược được thoái hoá khớp
- Phục hồi chức năng là phần không thay thế được
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao sụn khó lành?
Vì sụn khớp không có mạch máu nuôi trực tiếp và có rất ít tế bào. Tổn thương sụn hầu như không tự phục hồi được.
Có kỹ thuật nào tái tạo sụn thật sự không?
Có một số kỹ thuật ghép sụn tự thân và nuôi cấy tế bào sụn, dùng cho tổn thương khu trú ở người trẻ. Chúng không dùng cho thoái hoá khớp lan toả.
Tiêm tế bào gốc vào khớp có tái tạo sụn không?
Bằng chứng hiện nay chưa đủ để kết luận có tái tạo sụn. Các hướng dẫn chuyên khoa thường chưa khuyến cáo phương pháp này như điều trị chuẩn.
Thoái hoá khớp có chữa được bằng tái tạo mô không?
Chưa có phương pháp nào được chứng minh đảo ngược được thoái hoá khớp lan toả. Điều trị hiện nay tập trung vào giảm triệu chứng và duy trì chức năng.