Phần lớn những gì người ta nghe về tế bào gốc thuộc về phần chưa được chứng minh.
Con đường từ ý tưởng tới điều trị
- Nghiên cứu trong ống nghiệm
- Thử nghiệm trên động vật
- Thử nghiệm trên người qua nhiều giai đoạn
- Xem xét của cơ quan quản lý
- Thường mất mười tới hai mươi năm
Mỗi bước trong chuỗi này loại đi phần lớn các ứng viên.
Vì sao kết quả trên động vật không đủ
- Sinh học khác nhau
- Mô hình bệnh trên động vật không giống bệnh thật
- Liều và cách đưa thuốc khác
- Rất nhiều kết quả tốt không lặp lại được ở người
- Đây là bước lọc lớn nhất
Một kết quả tốt trên chuột là lý do để nghiên cứu tiếp chứ không phải để điều trị.
Các hướng đang được nghiên cứu nhiều
- Bệnh về mắt và võng mạc
- Bệnh thần kinh như Parkinson
- Tổn thương tuỷ sống
- Bệnh tim sau nhồi máu
- Tiểu đường type một
- Bệnh xương khớp
Số lượng nghiên cứu nhiều không đồng nghĩa với việc đã có kết quả áp dụng được.
Về nghiên cứu ở mắt
- Mắt là cơ quan thuận lợi để nghiên cứu
- Dễ tiếp cận và dễ theo dõi
- Ít phản ứng miễn dịch hơn
- Một số thử nghiệm cho kết quả đáng chú ý
- Nhưng vẫn chủ yếu ở giai đoạn thử nghiệm
Đây là lĩnh vực mà tiến triển được nhiều nhà khoa học kỳ vọng nhất.
Về bệnh thần kinh
- Thách thức rất lớn
- Cần tế bào định cư đúng vị trí
- Cần kết nối với mạng thần kinh sẵn có
- Một số thử nghiệm đang tiến hành
- Còn xa điều trị thường quy
Thay thế tế bào là một chuyện, làm chúng hoà vào mạch thần kinh là chuyện khác hẳn.
Về tổn thương tuỷ sống
- Là lĩnh vực có nhiều quảng cáo sai lệch nhất
- Nghiên cứu đang tiến hành
- Kết quả cho tới nay còn khiêm tốn
- Nhiều phòng khám bán dịch vụ chưa được chứng minh
- Người bệnh ở nhóm này rất dễ bị khai thác
Sự tuyệt vọng của người bệnh liệt là mảnh đất màu mỡ cho quảng cáo sai.
Về bệnh tim
- Đã có nhiều thử nghiệm
- Kết quả tổng thể chưa rõ ràng
- Một số nghiên cứu ban đầu đã bị xem lại
- Vẫn đang tiếp tục nghiên cứu
- Chưa phải điều trị thường quy
Lĩnh vực này từng rất sôi động rồi lắng xuống khi các thử nghiệm lớn cho kết quả khiêm tốn.
Đọc tin tức về đột phá thế nào
- Nghiên cứu làm trên tế bào, động vật hay người
- Bao nhiêu người tham gia
- Có nhóm đối chứng không
- Kết quả đo bằng gì
- Công bố ở đâu
Tin về một nghiên cứu trên vài chục người không phải tin về một điều trị mới.
Những từ cần chú ý trong tin tức
- Có thể mở ra hy vọng
- Hứa hẹn trong tương lai
- Bước đầu cho thấy
- Đây là dấu hiệu của giai đoạn sớm
- Không phải kết quả đã được xác nhận
Những cách diễn đạt này thường báo hiệu rằng kết quả còn rất sơ bộ.
Vì sao nhiều nghiên cứu thất bại
- Hiệu quả không lặp lại ở quy mô lớn hơn
- Phát hiện vấn đề an toàn
- Hiệu ứng ban đầu do ngẫu nhiên
- Không vượt được nhóm đối chứng
- Đây là quá trình bình thường của khoa học
Thất bại của phần lớn ứng viên chính là cách hệ thống bảo vệ người bệnh.
Khoảng cách giữa hai thế giới
- Nghiên cứu nghiêm túc tiến triển chậm và thận trọng
- Phòng khám thương mại quảng cáo ngay lập tức
- Hai thế giới này không liên quan tới nhau
- Một bài báo khoa học không biện minh cho một dịch vụ
- Đây là điểm cần phân biệt rõ
Trích dẫn một nghiên cứu không có nghĩa là dịch vụ đang bán đã được chứng minh.
Thái độ hợp lý
- Quan tâm tới tiến triển khoa học
- Nhưng không kỳ vọng vào thứ chưa được chứng minh
- Hỏi bác sĩ về các thử nghiệm phù hợp nếu quan tâm
- Không trả tiền cho điều trị chưa có bằng chứng
- Kiên nhẫn với khoa học
Tham gia một thử nghiệm chính thức khác hẳn với mua một dịch vụ chưa được chứng minh.
Cách nghĩ thực tế
- Từ nghiên cứu tới điều trị thường mất mười tới hai mươi năm
- Kết quả tốt trên động vật thường không lặp lại ở người
- Tổn thương tuỷ sống là lĩnh vực có nhiều quảng cáo sai nhất
- Một bài báo khoa học không biện minh cho một dịch vụ đang bán
- Thất bại của phần lớn ứng viên là cách hệ thống bảo vệ người bệnh
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ về các lựa chọn phù hợp với mình.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao từ nghiên cứu tới điều trị lại lâu như vậy?
Vì phải chứng minh cả an toàn lẫn hiệu quả qua nhiều giai đoạn thử nghiệm trên người, và phần lớn ứng viên thất bại ở đâu đó trong quá trình này.
Kết quả tốt trên chuột có nghĩa là sẽ tốt trên người không?
Không. Rất nhiều kết quả tốt trên động vật không lặp lại được ở người. Đây là bước lọc lớn nhất trong quá trình phát triển.
Có ứng dụng nào sắp thành điều trị không?
Một số hướng đang ở giai đoạn thử nghiệm muộn. Nhưng cho tới khi được cơ quan quản lý chấp nhận, chúng vẫn là nghiên cứu chứ không phải điều trị.
Đọc tin về đột phá thì nên hiểu thế nào?
Hỏi nghiên cứu làm trên gì, bao nhiêu người, có nhóm đối chứng không, và kết quả đo bằng gì. Phần lớn tin đột phá là kết quả giai đoạn rất sớm.