Quy trình thu và xử lý tế bào gốc

Phần lớn những gì quyết định an toàn của một sản phẩm tế bào diễn ra ở nơi người bệnh không nhìn thấy.

Các nguồn thu chính

• Tuỷ xương qua chọc hút
• Máu ngoại vi sau khi kích thích
• Mô mỡ qua thủ thuật hút mỡ
• Máu cuống rốn khi sinh
• Mỗi nguồn cho loại và số lượng khác nhau

Nguồn thu quyết định loại tế bào thu được chứ không phải mọi nguồn đều như nhau.

Thu từ tuỷ xương

• Chọc hút từ xương chậu
• Thực hiện dưới gây tê hoặc gây mê
• Cho tế bào gốc tạo máu và trung mô
• Có đau nhẹ sau thủ thuật
• Thường hồi phục nhanh

Đây là phương pháp kinh điển và vẫn được dùng trong nhiều tình huống.

Thu từ máu ngoại vi

• Dùng thuốc kích thích để tế bào ra máu
• Thu qua máy tách thành phần máu
• Không cần thủ thuật xâm lấn nhiều
• Là cách phổ biến nhất hiện nay trong ghép
• Thuốc kích thích có thể gây đau xương tạm thời

Cách này đã thay thế phần lớn việc chọc hút tuỷ trong ghép hiện đại.

Thu từ mô mỡ

• Qua thủ thuật hút mỡ
• Cho tế bào gốc trung mô
• Cần xử lý để tách tế bào
• Là nguồn được dùng nhiều trong dịch vụ thương mại
• Bản thân thủ thuật cũng có rủi ro

Thủ thuật hút mỡ không phải thủ thuật không rủi ro dù nghe đơn giản.

Thu từ máu cuống rốn

• Lấy sau khi sinh
• Không gây đau cho mẹ và bé
• Số lượng tế bào thường hạn chế
• Phải làm ngay trong thời điểm sinh
• Chất lượng phụ thuộc cách thu

Cơ hội thu nguồn này chỉ có một lần và không lặp lại được.

Xử lý sau khi thu

• Tách và làm sạch tế bào
• Có thể nuôi cấy tăng số lượng
• Kiểm tra số lượng và sức sống
• Kiểm tra nhiễm khuẩn
• Mỗi bước đều có thể ảnh hưởng chất lượng

Sản phẩm cuối cùng phụ thuộc vào từng bước trong chuỗi này.

Về phòng sạch

• Môi trường kiểm soát nghiêm ngặt
• Kiểm soát vi sinh và hạt bụi
• Cần thiết cho sản phẩm đưa vào cơ thể
• Có tiêu chuẩn và quy định cụ thể
• Không phải cơ sở nào cũng đạt

Xử lý tế bào trong điều kiện không đạt chuẩn là nguy cơ nhiễm khuẩn thật sự.

Kiểm nghiệm sản phẩm

• Kiểm tra vô khuẩn
• Kiểm tra nội độc tố
• Đếm số lượng và tỷ lệ sống
• Xác định đặc điểm tế bào
• Là phần bắt buộc của quy trình nghiêm túc

Cơ sở nghiêm túc có hồ sơ kiểm nghiệm cho từng lô sản phẩm.

Bảo quản đông lạnh

• Dùng chất bảo vệ tế bào khi đông
• Hạ nhiệt độ theo chương trình kiểm soát
• Lưu trong nitơ lỏng
• Cần hệ thống theo dõi nhiệt độ liên tục
• Sự cố nhiệt độ có thể phá huỷ toàn bộ

Đã có những sự cố hệ thống bảo quản làm mất toàn bộ mẫu của nhiều gia đình.

Về việc rã đông

• Cũng là bước quan trọng
• Một phần tế bào chết trong quá trình
• Cần quy trình chuẩn
• Kiểm tra sức sống sau rã đông
• Không phải mọi mẫu đều dùng được sau lưu trữ

Số lượng tế bào sống được sau rã đông luôn thấp hơn lúc đưa vào lưu trữ.

Vì sao sản phẩm không đồng nhất

• Nguồn mô khác nhau
• Quy trình xử lý khác nhau
• Số lần nuôi cấy khác nhau
• Tiêu chuẩn kiểm nghiệm khác nhau
• Khó so sánh giữa các nơi

Đây là lý do kết quả nghiên cứu ở nơi này không áp dụng được cho dịch vụ ở nơi khác.

Những gì người bệnh hỏi được

• Cơ sở có giấy phép gì
• Sản phẩm được xử lý ở đâu
• Có hồ sơ kiểm nghiệm không
• Ai chịu trách nhiệm về chất lượng
• Có báo cáo biến chứng cho cơ quan quản lý không

Cơ sở nghiêm túc trả lời được những câu này mà không né tránh.

Dấu hiệu cảnh báo

• Không trả lời được về giấy phép
• Không có hồ sơ kiểm nghiệm
• Xử lý tế bào ngay tại phòng khám không đạt chuẩn
• Không có bác sĩ chuyên khoa theo dõi
• Thúc ép quyết định nhanh

Việc xử lý tế bào ngay tại phòng khám thông thường là dấu hiệu đáng lo.

Cách nghĩ thực tế

• Nguồn thu quyết định loại tế bào thu được
• Sản phẩm cuối phụ thuộc cả chuỗi quy trình
• Phòng sạch và kiểm nghiệm là bắt buộc chứ không tuỳ chọn
• Không phải mọi mẫu đều dùng được sau lưu trữ
• Cơ sở nghiêm túc trả lời được về giấy phép và kiểm nghiệm

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi cơ sở y tế về quy trình cụ thể.

Câu hỏi thường gặp