Trong mọi tình huống nghi ngờ biến chứng, hãy liên hệ ngay trung tâm điều trị hoặc tới cơ sở y tế gần nhất.
Vì sao có biến chứng riêng
- Tế bào miễn dịch hoạt động rất mạnh
- Giải phóng nhiều chất trung gian
- Gây phản ứng toàn thân
- Khác hẳn tác dụng phụ của hoá trị
- Cần cách theo dõi và xử lý riêng
Chính sự hoạt động mạnh tạo ra hiệu quả cũng tạo ra biến chứng.
Hội chứng giải phóng cytokine
- Phản ứng viêm toàn thân
- Sốt thường là dấu hiệu đầu tiên
- Có thể kèm tụt huyết áp và khó thở
- Mức độ từ nhẹ tới rất nặng
- Có thuốc xử lý hiệu quả
Đây là biến chứng đặc trưng nhất và cũng là biến chứng được xử lý tốt nhất.
Thời điểm xuất hiện
- Thường trong những ngày đầu sau truyền
- Có thể muộn hơn ở một số người
- Đó là lý do phải theo dõi nội trú
- Và ở gần trung tâm sau khi ra viện
- Không tự theo dõi ở nhà xa
Yêu cầu ở gần trung tâm xuất phát trực tiếp từ thời điểm xuất hiện của biến chứng.
Sốt luôn là tín hiệu quan trọng
- Có thể là hội chứng cytokine
- Có thể là nhiễm trùng
- Hai tình huống xử lý khác nhau
- Không tự dùng thuốc hạ sốt rồi chờ
- Luôn báo y tế ngay
Tự hạ sốt ở nhà có thể che mất dấu hiệu quan trọng nhất.
Biến chứng thần kinh
- Lú lẫn hoặc mất định hướng
- Khó tìm từ khi nói
- Thay đổi chữ viết
- Run tay
- Buồn ngủ nhiều bất thường
- Nặng hơn có thể co giật
Thay đổi chữ viết là dấu hiệu sớm mà người chăm sóc được dạy cách kiểm tra.
Cách phát hiện sớm biến chứng thần kinh
- Yêu cầu người bệnh viết một câu mỗi ngày
- So sánh với hôm trước
- Hỏi vài câu định hướng đơn giản
- Chú ý cách nói chuyện
- Báo ngay khi thấy khác
Bài kiểm tra viết một câu mỗi ngày đơn giản mà rất hiệu quả.
Giảm tế bào máu
- Do điều trị chuẩn bị và do liệu pháp
- Giảm bạch cầu làm dễ nhiễm trùng
- Giảm tiểu cầu làm dễ chảy máu
- Thiếu máu gây mệt
- Có thể kéo dài nhiều tuần
Giai đoạn giảm bạch cầu là lúc nguy cơ nhiễm trùng cao nhất.
Nguy cơ nhiễm trùng
- Cao trong nhiều tháng sau điều trị
- Hệ miễn dịch bị ảnh hưởng lâu dài
- Cần dùng thuốc dự phòng theo chỉ định
- Tránh nơi đông người trong giai đoạn đầu
- Tiêm chủng lại theo phác đồ về sau
Hệ miễn dịch cần rất nhiều tháng để phục hồi sau liệu pháp này.
Về việc mất một dòng tế bào lành
- Liệu pháp có thể diệt cả tế bào lành mang cùng dấu hiệu
- Với một số liệu pháp là dòng tế bào B
- Gây giảm kháng thể lâu dài
- Có thể cần bổ sung kháng thể định kỳ
- Là cái giá được chấp nhận
Mất một dòng tế bào lành là cái giá tính trước chứ không phải sự cố.
Dấu hiệu cần báo ngay
- Sốt bất kỳ mức nào
- Khó thở
- Lú lẫn hoặc thay đổi ý thức
- Co giật
- Chảy máu bất thường
- Huyết áp tụt hoặc chóng mặt nặng
Với nhóm người bệnh này, sốt là tình huống cần liên hệ y tế ngay lập tức.
Chuẩn bị của người chăm sóc
- Được hướng dẫn trước khi ra viện
- Có nhiệt kế và biết cách đo
- Có số liên hệ khẩn cấp
- Biết đường tới bệnh viện
- Không để người bệnh một mình
Người chăm sóc là lớp theo dõi đầu tiên và quan trọng nhất sau khi ra viện.
Hạn chế trong giai đoạn đầu
- Không tự lái xe trong một khoảng thời gian
- Tránh nơi đông người
- Chú ý vệ sinh thực phẩm
- Tránh tiếp xúc người đang ốm
- Theo hướng dẫn cụ thể của trung tâm
Không lái xe là hạn chế liên quan tới nguy cơ biến chứng thần kinh đột ngột.
Biến chứng muộn
- Giảm miễn dịch kéo dài
- Nhiễm trùng muộn
- Cần theo dõi ung thư thứ phát
- Một số vấn đề về nội tiết
- Là lý do theo dõi dài hạn
Theo dõi dài hạn được thiết kế để bắt các vấn đề xuất hiện nhiều năm sau.
Cân nhắc lợi hại
- Biến chứng là thật và có thể nặng
- Nhưng phần lớn xử lý được
- Đối tượng thường là người đã hết lựa chọn khác
- Cán cân được cân nhắc cho từng người
- Cần được giải thích đầy đủ trước khi đồng ý
Cán cân này khác nhau tuỳ vào việc người bệnh còn lựa chọn nào khác không.
Cách nghĩ thực tế
- Biến chứng ở đây khác hẳn tác dụng phụ hoá trị
- Sốt luôn là tín hiệu phải báo y tế ngay
- Thay đổi chữ viết là dấu hiệu thần kinh sớm
- Phần lớn biến chứng hồi phục khi xử lý kịp thời
- Người chăm sóc là lớp theo dõi quan trọng nhất sau ra viện
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy làm theo hướng dẫn của trung tâm điều trị.
Câu hỏi thường gặp
Hội chứng giải phóng cytokine là gì?
Là phản ứng viêm toàn thân do tế bào miễn dịch hoạt động mạnh, biểu hiện bằng sốt, tụt huyết áp, khó thở. Đây là biến chứng đặc trưng và có thuốc xử lý.
Sốt sau truyền có phải luôn là nhiễm trùng không?
Không. Sốt có thể là dấu hiệu của hội chứng giải phóng cytokine hoặc của nhiễm trùng, và hai tình huống này cần xử lý khác nhau. Luôn phải báo y tế ngay.
Biến chứng thần kinh biểu hiện thế nào?
Có thể là lú lẫn, khó tìm từ, run tay, thay đổi chữ viết, buồn ngủ nhiều hoặc co giật. Người chăm sóc được hướng dẫn cách phát hiện sớm.
Các biến chứng này có hồi phục không?
Phần lớn hồi phục khi được xử lý kịp thời. Đó là lý do người bệnh được theo dõi rất sát và phải ở gần trung tâm điều trị.